Księżny Młyn - remiza w Łodzi - Księżny młyn

Księżny Młyn – remiza w Łodzi – Księżny młyn

Remizę strażacką na Księżym Młynie wybudowano w 1891 roku z inicjatywy Karola Wilhelma Scheiblera juniora, który jednocześnie pełnił funkcję pierwszego komendanta jednostki. Jej projektantem był prawdopodobnie Hilary Majewski, ówczesny architekt miejski.

Obiekt tworzy jednopiętrowy korpus główny z wieżą i przylegającymi dwoma, parterowymi wozowniami o pięciu bramach wjazdowych. Z uwagi na wykorzystaną do budowy surową, czerwoną cegłę oraz detal architektoniczny w postaci krenelażu, ząbkowatego zwieńczenia wieży,  remiza przypomina średniowieczną strażnicę. Przed budynkiem, na prowadzącym do niego wybrukowanym podjeździe, wyeksponowano dawną, żeliwną pompę sprowadzoną z Manchesteru. Za obiektem znajdował się plac do ćwiczeń pożarniczych i gimnastycznych, stajnie dla koni zaprzęganych do wozów strażackich oraz domy mieszkalne strażaków, które przetrwały do dziś w niemal niezmienionym stanie.

Scheiblerowska straż ogniowa tworzyła V Oddział Łódzkiej Straży Ogniowej Ochotniczej i była jedną z najlepiej wyposażonych i zorganizowanych jednostek SOO w ówczesnym Królestwie Polskim. Doskonale wyćwiczeni strażacy, przez pierwsze 25 lat istnienia jednostki, uczestniczyli w gaszeniu ponad 300 pożarów. Ponadto reprezentacyjne oddziały straży brały udział w konkursach pożarniczych, pokazach umiejętności, czy też uświetniały swoją obecnością uroczystości zakładowe, państwowe, miejskie, społeczne i religijne. Po I wojnie światowej przy V Oddziale ŁSOO utworzono chór strażacki, który organizował dla pracowników fabryki koncerty, przedstawienia, spotkania edukacyjne oraz wycieczki. Budynek użytkowano do 1980 roku. Kilka lat temu remizę wyremontowano, zachowując pierwotny wygląd. Dziś mieszczą się w niej nowoczesne biura.

Księży Młyn to zespół fabryk włókienniczych (przede wszystkim przędzalni bawełny) i obiektów towarzyszących, budowanych na terenie Łodzi od 1824 r. (patrz Grażyna Kobojek Księży Młyn…[1] s. 10 – umowa z Krystianem Fryderykiem Wendischem z 27 października 1824 r. oraz Krzysztof Stefański Jak zbudowano przemysłową Łódź… [2]. s. 33). Zespół ów powstał na miejscu dawnej osady młyńskiej, należącej do proboszcza łódzkiego, wzmiankowanej w 1428 r. i 1521 r. Działał tam również młyn sołtysi, później zwany wójtowskim, wzniesiony w tym samym czasie, w niewielkiej odległości od plebańskiego, w górnym biegu rzeki Jasień (dopływ Neru), prawego dopływu Neru. Na mocy postanowienia władz z 21 listopada 1823 r. młyny Wójtowski, Księży i Lamus przeszły pod zarząd gminy miejskiej z zamysłem wykorzystania ich na cele przemysłowe, zgodnie z zasadami ustalonymi 30 stycznia 1821 r. przez administrację rządową Królestwa Polskiego. Najpierw budował tam Krystian Fryderyk Wendisch, który uruchomił dużą przędzalnię (1827-1830), potem po jego śmierci (w 1830) Karol Fryderyk Moes, z kolei po jego śmierci (1863) Teodor Kruche syn fabrykanta pabianickiego Beniamina Kruschego. Pożar w 1870 r. przerwał jego działalność produkcyjną. W tym samym roku spaloną fabrykę i całą posiadłość Księżego Młyna i Wójtowskiego Młyna kupił Karol Wilhelm Scheibler, przedsiębiorca dynamicznie rozwijający dotychczas swój zakład bawełniany przy Wodnym Rynku. W tym momencie zaczyna się znana nam, właściwa kariera Księżego Młyna.